08:43 BNT Thứ sáu, 28/04/2017
Chào mừng bạn đến với Trang tin điện tử Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Hà Tĩnh

 Liên kết website

 Liên Kết

Trang chủ » Cập nhật thông tin » Người Hà Tĩnh

Phạm Khắc Hòe - Nhân sỹ yêu nước, người trí thức cách mạng tiêu biểu

Thứ năm - 15/09/2016 15:55
Phạm Khắc Hòe sinh năm Nhâm dần (1902) trong một gia đình khoa bảng ở xã Đức Nhân, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.
Nhà sử học Dương Trung Quốc phát biểu tại lễ tưởng niệm cụ Phạm Khác Hòe  Ảnh:  PV

Nhà sử học Dương Trung Quốc phát biểu tại lễ tưởng niệm cụ Phạm Khác Hòe Ảnh: PV

Chàng thanh niên họ Phạm lớn lên khi nền Nho học truyền thống nước nhà đã lỗi thời, bộc lộ nhiều mặt hạn chế, trong khi đó nền giáo dục mới do Thực dân Pháp đưa vào ngày càng phát triển, nhằm đào tạo những lớp người làm tay sai cho chúng. Nhận thức rõ tình hình diễn biến của thời cuộc, nhiều thanh niên là con em các gia đình có truyền thống yêu nước, trong đó có Phạm Khắc Hòe đã sẵn sàng đón nhận và tiếp thu có chọn lọc những yếu tố tích cực của nền văn hóa, giáo dục Pháp để phục vụ cho đất nước và nhân dân.  
Năm 1917, Phạm Khắc Hòe ra Vinh (Nghệ An) học Trường Tiểu học Pháp Việt, sau đó ra Hà Nội học Trường Cao đẳng Pháp luật và Hành chính. Đầu thập niên 40, làm Quản đạo xứ Đà Lạt, trước Cách mạng Tháng Tám 1945, Phạm Khắc Hòe giữ chức Đổng lý Ngự tiền văn phòng, trực tiếp làm việc bên cạnh vua Bảo Đại. Cũng trong thời điểm lịch sử đó, phong trào cách mạng của Việt Minh do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập và lãnh đạo đang diễn ra sôi nổi ở khắp các địa phương trong nước, nhằm đánh Pháp, đuổi Nhật giành độc lập tự do cho dân tộc.
Với tinh thần yêu nước sáng suốt, Phạm Khắc Hòe đã nhận thức đúng đắn con đường tất yếu của cách mạng Việt nam mà nhân dân ta phải lựa chọn, mặt khác ông đã được tiếp xúc, tranh thủ ý kiến của một số nhà cách mạng có uy tín như Tôn Quang Phiệt, Huỳnh Thúc Kháng, từ đó ông đã vận động, thuyết phục được Bảo Đại đi theo con đường chính nghĩa, ủng hộ Việt Minh, ủng hộ Cụ Hồ Chí Minh.
Khi được giao viết bản “Dụ” số 105 ngày 17 tháng 8 năm 1945 cho Bảo Đại, ông đã nhấn mạnh những điểm tiến bộ có tính lịch của vương triều nhà Nguyễn, đồng thời cũng chỉ ra những điểm hạn chế, trì trệ cần phải chấm dứt sự tồn tại của vương triều nhà Nguyễn đã tồn tại 143 năm kể từ thời Gia Long (1802 - 1945), đó là một tất yếu lịch sử.
Ngày 19/8/1945, Tổng khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi tại Hà Nội, sáu ngày sau đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thủ đô, ngày 20/8/1945 Phạm Khắc Hòe đã viết xong bản “Chiếu thoái vị” cho Bảo Đại bằng những lời lẽ khúc triết, sắc sảo, được chính Bảo Đại đọc trong buổi mít tinh ngày 30/8/1945 tại cố đô Huế, trước sự chứng kiến của đại diện Chính phủ lâm thời và đông đảo quần chúng nhân dân thành phố Huế. Trong Chiếu thoái vị, vua Bảo Đại đã tuyên bố: “Nhà vua sẵn sàng giao chính quyền cho Việt Minh”, đồng thời khẳng định: “Chính thể do nhân dân quyết định, nhà vua cam kết sẽ làm theo ý chí của nhân dân”.
Đầu tháng 9/1945, cựu hoàng Bảo Đại được Chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho chức cố vấn tối cao của Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã ra Hà Nội làm việc. Cựu Đổng lý Ngự tiền văn phòng Phạm Khắc Hòe cũng trở thành một công dân nước Việt Nam mới, được cách mạng giao cho chức Giám đốc Nha Pháp chính Bộ Nội vụ, Đổng lý văn phòng Bộ Nội vụ, Cố vấn kiêm Tổng thư ký phái đoàn Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại hội nghị đàm phán với Pháp ở Đà Lạt và Fontainebleau.
Ngày 19/12/1946, từ sự bội ước của Pháp, cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Phạm Khắc Hòe bị Pháp vô cớ bắt giam sau đó đưa vào Sài Gòn, Đà Lạt, rồi lại đưa ra quản thúc tại Hà Nội, ông đã được công an khu II giải thoát, đưa lên chiến khu Việt Bắc tham gia kháng chiến, được Hồ Chủ tịch tiếp kiến thân tình. Trả lời câu hỏi: “Điều gì đã làm cho chú kiên quyết ra vùng tự do tham gia kháng chiến” của Hồ Chủ tịch, ông thưa lại: “Yếu tố quyết định là hình ảnh của Bác trong óc cháu và uy tín lớn lao của Bác trong mọi tầng lớp nhân dân trong vùng hậu địch”. Bác đã nói lại: “Chú nói thế là không đúng, yếu tố quyết định nằm ngay trong bản thân chú, đó là lòng yêu nước của chú, chú cũng như đa số người Việt Nam ta, ai cũng có lòng yêu nước, muốn nước được độc lập và thống nhất, chỉ cần chúng ta khéo nhen chút than hồng ấy, nó sẽ cháy bùng lên thành ngọn lửa”.
Đáp lại tình cảm chân tình của Bác Hồ, Phạm Khắc Hòe trở lại làm Đổng lý văn phòng Bộ Nội vụ. Kháng chiến thắng lợi, Chính phủ trở về thủ đô, ông nhận chức Vụ trưởng Vụ Dân chính kiêm Chánh văn phòng Bộ Nội vụ, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Phủ Thủ tướng. Từ năm 1961 được bầu làm Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhiều khóa liên tục, được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Độc lập hạng Nhất, Bảng vàng danh dự (gia đình có 3 con đi bộ đội); Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tặng huy chương “Vì sự nghiệp đại đoàn kết dân tộc”.
Cụ Phạm Khắc Hòe về nghỉ hưu năm 1964.  Giữa mùa hè năm 1996, cụ về với tiên tổ, thọ 95 tuổi. Cuộc đời gần trọn một thế kỷ của cụ là một cuộc đời thật đặc biệt, rất ngoại lệ. Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, cụ là một quan viên cao cấp trong triều đình nhà Nguyễn, sau cách mạng cụ trở thành một viên chức của chính quyền mới và là Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Cuộc hành trình đến với cách mạng của cụ là một cuộc hành trình của một trí thức yêu nước tìm về với cội nguồn dân tộc. Con đường đó vô cùng xa ngái, gập ghềnh, nhiều khi đơn côi và không phải không có lúc đắng cay, day dứt !. Trong cuộc hành trình này, người trí thức phong kiến phải thật có bản lĩnh mới có thể vượt qua được. Phải chấp nhận gian khổ, phải giã từ gác tía, lầu son là một điều tất yếu rồi, nhưng điều khó vượt qua hơn, đó là phải chấp nhận sự dị nghị, eo xèo, phải vượt qua những cám dỗ, mua chuộc của kẻ thù. Điều này đã được nhiều nhà sử học, nhiều văn nghệ sĩ ghi nhận. Trong một cuộc hội thảo về cụ Phạm, Giáo sư sử học Đinh Xuân Lâm đã nói: “Phạm Khắc Hòe là tấm gương chuyển biến tư tưởng của trí thức Việt Nam sau Cách mạng Tháng Tám”, còn nhà thơ Hữu Thỉnh thì viết: “Phạm Khắc Hòe - một nhân cách văn hóa đáng kính trọng”…
Gần một trăm năm chứng kiến những thăng trầm của dân tộc, trải qua bao trôi nổi của cuộc đời, Phạm Khắc Hòe đã sống hết mình vì đất nước, vì nhân dân. Tinh thần yêu nước, lòng tự tôn dân tộc của cụ đã trở thành nguồn động viên, cổ vũ mạnh mẽ các thế hệ thanh niên, trí thức yêu nước sau này trong cuộc đấu tranh gian khổ, ác liệt lâu dài vì độc lập và tự do của tổ quốc.

Tác giả bài viết: Nguyễn Trọng Thắng, Phó chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Hà Tĩnh

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: gia đình, khoa bảng

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

 VIDEO CLIP

 BẢN ĐỒ HÀ TĨNH

 Thư viện hình ảnh

  • Thường trực Tỉnh ủy làm việc với LHH Việt Nam

 Hỗ trợ trực tuyến

Liên Hiệp Hội

Name: Thái Sơn

 Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 48


Hôm nayHôm nay : 436

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 24575

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 1042299