23:43 EDT Thứ hai, 16/10/2017
Chào mừng bạn đến với Trang tin điện tử Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Hà Tĩnh

 Liên kết website

 Liên Kết

Trang chủ » Cập nhật thông tin » Người Hà Tĩnh

Giáo sư Võ Quý - trọn đời với thiên nhiên

Thứ tư - 11/01/2017 00:23
Ngày 10/1, giáo sư Võ Quý - nhà bảo tồn thiên nhiên hàng đầu VN ra đi. Ông để lại tình yêu tiếng chim ca và sự trân trọng thiên nhiên cho đời.
GS.Võ Quý (trái) trò chuyện với người dân Đắc Lắc. Nguồn: Đại học Quốc gia Hà Nội

GS.Võ Quý (trái) trò chuyện với người dân Đắc Lắc. Nguồn: Đại học Quốc gia Hà Nội

Từ yêu ... đến "giáo sư chim"
GS. Võ Quý sinh năm 1929, tại xã Yên Hồ, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Ông công tác tại Đại học Tổng hợp Hà Nội (sau thành Đại học Quốc gia Hà Nội). Ngoài ra, nhà khoa học xuất sắc này còn giảng tại Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Nông nghiệp... và Đại học Wiscosin, California Berkley (Mỹ), Đại học Oxford (Anh) ....

Ông là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế như Hội đồng Vườn quốc gia và Khu bảo tồn quốc tế (WCPA/IUCN), Hội đồng quốc tế về Bảo vệ các loài nguy cấp (SSC/IUCN).

Ở trong nước, ông là người đứng đầu hoặc là người sáng lập và thành viên tích cực của nhiều tổ chức như Tổng Hội Các nhà sinh học Việt Nam, Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam, Hội Sinh thái học Việt Nam, Hội Nạn nhân chất độc Da cam/Dioxin Việt Nam...

Sự quyến luyến với thiên nhiên và đam mê thưởng thức tiếng hót líu lo của chim đến với GS. Võ Quý từ thuở ấu thơ. Ngay khi trưởng thành, ông vẫn đắm say hàng tiếng đồng hồ để nghe chim trò chuyện giao duyên. Tình yêu ấy như định mệnh, đưa ông đến với ngành Điểu loại học khi chương trình này bắt đầu giảng dạy tại Khoa Sinh học, Đại học Tổng hợp Hà Nội, năm 1956. 

"Tôi có thói quen quan sát chim từ lúc 5 - 6 tuổi nên tôi biết tất cả những loài chim của quê mình. Biết thói quen của từng loài như thức dậy lúc mấy giờ, bay về tổ lúc nào, ăn quả cây gì, sinh sản ra sao... Khi lên đại học, tôi quyết định đi theo con đường làm khoa học và các loài chim trở thành đối tượng nghiên cứu của tôi", GS.Võ Quý từng trả lời báo chí.

Sau khi tốt nghiệp, người con Hà Tĩnh đi sâu tìm hiểu sự đa dạng và phức tạp của ngành điểu học. Khi mới hơn 30 tuổi, ông đã phát hiện một loài trĩ mới ở vùng Kẻ Gỗ (huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh). Dù các nhà khoa học thế giới từ chối công nhận phát hiện của ông, nhà nghiên cứu Võ Quý kiên trì nghiên cứu Trĩ lam Hà Tĩnh (hay còn gọi là "gà lừng" theo tiếng địa phương). 20 năm sau, những tài liệu đó thuyết phục giới khoa học quốc tế và Hội đồng Quốc tế Bảo vệ chim (ICBP) đã đặt tên cho loài chim này là "Vo Quy Pheasant" (Trĩ Võ Quý) để ghi nhớ công lao của người đã phát hiện và mô tả chính xác một loài Trĩ mới quý hiếm.

Đến nay, GS.Võ Quý đã cùng các đồng nghiệp, học trò lập hồ sơ thông tin cho hơn 1.000 loài và phân loài chim ở nước ta. Ông viết 14 cuốn sách về chim như: "Chim Việt Nam" (tập 1, 2), "Cuộc sống các loài chim", "Danh mục các loài chim Việt Nam"...; là dịch giả chính của 3 cuốn sách về môi trường đồng thời cũng là tác giả của hơn 100 công trình khoa học đã công bố trong nước và nước ngoài. Vì vậy, nhà khoa học xuất sắc này được đồng nghiệp và học trò yêu mến gọi là "GS.chim"

Sự am hiểu về chim đã khiến ông quyết định đánh giá tác động chất độc hoá học (đioxin) đối với Việt Nam dựa trên sự tồn tài của cloài chim. Vì ông hiểu nơi nào có chim thì nơi đó có sự sống.  Những hình ảnh do ông ghi lại về những cánh rừng rộng lớn chết khô vì chất độc da cam, quang cảnh hoang vắng, không một tiếng chim kêu đã thuyết phục cả thế giới về tác động khủng khiếp của chất độc da cam đối với môi trường nước ta.

Ngay từ những năm 1980, ông khẳng định phải mất hàng trăm năm thì hai triệu hecta rừng bị rải chất độc mới có thể tự hồi sinh. Năm 1994, tại Hội nghị Chiến lược toàn cầu về môi trường tại Canada, GS.Võ Quý đưa ra quan điểm muốn bảo vệ rừng phải có sự tham gia của cộng đồng, thuyết phục mỗi người dân là một kiểm lâm viên. Không chỉ đưa ra quan điểm, ông và đồng nghiệp đã cùng nhau hiện thực hoá các ý tưởng của mình. Nhà khoa học chân chính đã dùng toàn bộ tiền giải thưởng trị giá hàng chục tỉ đồng để bảo vệ tài nguyên thiên nhiên ở Hà Tĩnh, bồi dưỡng cán bộ ngành môi trường qua các khoá đào tạo trong và ngoài nước.

GS. Võ Quý nhận được sự công nhận rộng rãi của cộng đồng khoa học thế giới. Nguồn: Cpd.vn
Đóng góp của GS.Võ Quý đối với nghiên cứu đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường đã được ghi nhận qua nhiều giải thưởng cao quí.

Cụ thể là, huy chương vàng về thành tích bảo vệ động vật hoang dã và xây dựng khu bảo vệ thiên nhiên của Quỹ Bảo vệ Thiên nhiên Quốc tế (WWF) (1988).

Ông là người Việt Nam đầu tiên và duy nhất cho đến ngày hôm nay nhận bằng Danh dự Global 500 của Chương trình Môi trường của Liên hiệp quốc (1992)

Huy chương John Philipps của Hiệp hội Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (IUCN) và giải thưởng hạng nhất của Đức về bảo vệ môi trường sinh thái (1994); giải thưởng về môi trường của Trường đại học Michigan, Mỹ (1995); phần thưởng "Hành tinh xanh" do tổ chức ASAH (Nhật Bản) trao tặng với những giải pháp cải tạo môi trường thế giới và dự báo về sự phát triển môi trường trong tương lai.

GS.Võ Quý là một trong 35 nhà khoa học được bầu chọn là Anh hùng môi trường theo Tạp chí Time, Hoa Kỳ (2008).

GS. Võ Quý là đồng sáng lập và Phó chủ nhiệm, rồi Chủ nhiệm hai Chương trình quốc gia về môi trường từ năm 1981 đến năm 1990. Ông đã có những đóng góp quan trọng trong việc đề xuất các chính sách phát triển bền vững như thành lập các khu bảo tồn và thúc đẩy Việt Nam tham gia các thoả thuận quốc tế bảo tồn đa dạng sinh học. Ông cũng là người biên tập và là đồng tác giả của bản thảo đầu tiên về Chiến lược bảo vệ môi trường và Luật bảo về môi trường.

Một người anh hùng ra đi

Với những đóng góp to lớn đối với nghiên cứu môi trường Việt Nam và thế giới, GS. Võ Quý đã nhận được sự tiếc thương và lưu luyến của cộng đồng nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước.

Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature), đơn vị nhận được sự cố vấn và hỗ trợ tinh thần của GS Võ Quý từ ngày thành lập, gọi ông là "cây đại thụ của giới bảo tồn thiên nhiên" và nhận định "sự ra đi của GS. Võ Quý là một mất mát to lớn đối với PanNature nói riêng, giới bảo tồn Việt Nam, cũng như cộng đồng nghiên cứu khoa học quốc gia, khu vực và quốc tế nói chung".

Một học trò của ông, Phó GS - Tiến sĩ Pamela McElwee, Đại học bang New Jersey (Mỹ) chia sẻ trên mạng thông tin của các nhà khoa học nghiên cứu về Việt Nam. "Thầy đã ốm hơn một năm. Mặc dù rất yếu vào tháng 7/2016, lần cuối tôi gặp thầy, mắt thầy vẫn lấp lánh sáng như khi thầy khoẻ mạnh", Phó GS - Tiến sĩ Pamela McElwee viết: "Không có Tiến sĩ Quý, chắc chắn Việt Nam sẽ có ít vườn quốc gia, ít loài, ít nhà nghiên cứu và ít người trẻ quan tâm đến môi trường Việt Nam. Ông đã sống theo đúng lời hứa của tên mình - Quý".

GS. Mark Sidel của Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ) nhận xét: GS. Võ Quý có sự kết hợp giữa suy nghĩ trí thức rõ ràng và dũng cảm với các kỹ năng lập chương trình rõ ràng và dũng cảm. Yếu tố thứ nhất hiếm. Yếu tố thứ hai - như các nhà lập chương trình mạnh mẽ và rõ ràng, luôn đấu tranh để có chính sách tốt hơn, nâng cao năng lực tốt hơn, xây dựng thể chế thực sự và có kiến thức học thuật để thực sự hiểu làm chương trình như thế nào - cũng hiếm. Để kết hợp hai yếu tố đó ở đỉnh cao- thực sự cực kỳ hiếm. Việt Nam có một vài cá nhân xuất sắc như vậy, trong đó, có GS. Võ Quý và GS. Võ Tòng Xuân.

Charles Waugh, Đại học bang Utah (Mỹ), gọi ông là anh hùng. "TS. Võ Quý có ảnh hưởng mạnh mẽ đến tôi. Khi còn là sinh viên đại học, tôi xem phim "Sau đám lửa" mà ông nói về ảnh hưởng lâu dài của chất độc hoá học ở Việt Nam. Ông đã trình bày tuyệt vời khi nói về những vấn đề khó như vậy. Ông không chỉ định hình cách tôi nghĩ về VN mà còn về môi trường, công bằng xã hội và làm thế nào ứng xử với lịch sử đương đại", Charles viết trên mạng thông tin của các nhà khoa học nghiên cứu về VN.

Nhận định này cũng được chia sẻ bởi GS. Michele Thompson, Đại học bang Southern Connecticut (Mỹ). "Tôi nghĩ ông đã ảnh hưởng và định hình suy nghĩ của nhiều thế hệ sinh viên VN và nước ngoài, quan tâm đến vấn đề môi trường ở VN từ góc độ khoa học và nhân văn".

Tác giả bài viết: Minh Thu (Hà Nội TV)

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

 VIDEO CLIP

 BẢN ĐỒ HÀ TĨNH

 Thư viện hình ảnh

  • Thường trực Tỉnh ủy làm việc với LHH Việt Nam

 Hỗ trợ trực tuyến

Liên Hiệp Hội

Name: Thái Sơn

 Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 134


Hôm nayHôm nay : 694

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 11976

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 1148979