11:27 BNT Thứ ba, 27/06/2017
Chào mừng bạn đến với Trang tin điện tử Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Hà Tĩnh

 Liên kết website

 Liên Kết

Trang chủ » Cập nhật thông tin » Tin tức » Trong nước và Quốc tế

Nông nghiệp phát triển bền vững: Không để các mục tiêu đối lập và phủ định lẫn nhau

Thứ ba - 22/04/2014 23:12
Nông nghiệp phát triển bền vững: Không để các mục tiêu đối lập và phủ định lẫn nhau

Nông nghiệp phát triển bền vững: Không để các mục tiêu đối lập và phủ định lẫn nhau

Mùa hè vừa rồi, chúng tôi có vài dịp đi dọc theo các tỉnh miền Trnng, lúc đi theo con đường Trường Sơn huyền thoại, lúc về theo quốc lộ I qua những vùng đất rất nghèo về độ phì nhiêu tự nhiên nhưng cũng đã có những thay đổi đáng mừng. Bài viết này ghi lại những suy nghĩ chủ quan sau những chuyến đi ấy

1. Tầm quan trọng của công tác quy hoạch

Tất cả chúng ta đều biết ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác quy hoạch. Thế nhưng trong thực tiễn nơi này, chỗ kia do quy hoạch chưa có tính thuyết phục cao về khoa học và thực tiễn nên đã nẩy sinh những hệ quả đáng tiếc do đối lập giữa các mục tiêu, điển hình là giữa xã lũ cứu những nhà máy thủy điện với việc bảo đảm tính mạng, nhà cửa, mùa màng của dân vùng hạ lưu, đặc biệt ở những nơi có độ dốc lớn về địa hình.

Ai cũng biết, đã công nghiệp hóa, đô thị hóa thì diện tích đất  phải giảm đi nhưng nếu hiểu đầy đủ, xem đất là một tư liệu sản xuất đặc biệt, một đối tượng lao động độc đáo chỉ mất đi chứ không thể sinh sôi, nếu xem rừng là một nhân tố quan trọng hợp thành môi trường và quyết định sự tồn tại của môi trường thì đã có những quyết định thận trọng trong quy hoạch. Giữa rừng và đất có một mối quan hệ tương hỗ đặc biệt. Không còn rừng thì đất cũng giảm độ phì nhiêu và sẽ kiệt quệ, ngay cả với những đất vốn rất mầu mỡ ở cách xa rừng hàng trăm cây số. Những số liệu phân tích hóa tính và lý tính cặn phù sa cách đây nửa thế kỷ với số liệu gần đây của chúng tôi đã nói lên điều đó.

Tất nhiên tác hại của những trận lũ ở các tỉnh miền Trung có sự chi phổi của hiện tượng thay đổi chưa từng xẩy ra về khi hậu thời tiết nhưng không phải là nguyên nhân chủ yếu và duy nhất. Việc thu hồi 38 dự án ở miền Trung là một chủ trương sáng suốt nhưng nên chăng cần nghiên cứu để giảm thêm nhiều nữa vì con số 38 ấy vẫn còn ít so với 300 dự án thủy điện ở miền Trung và Tây Nguyên bởi một lẽ giản đơn không còn rừng thì điện từ thủy điện đến một lúc nào đó trong tương lai không xa cũng chẳng còn mà rừng cũng không dễ tái tạo!?

Đó là chưa kể những hiện tượng không mong mà đến khi những nông dân được nhận một số tiền đền bù khá lớn, trước đó chỉ thấy trong giấc mơ từ quy hoạch sân gôn, sau khi xây nhà và mua sắm các tiện nghi, vì khi không còn đất canh tác đã phải ra thành phố làm những nghề chỉ cần lao động giản đơn nên không đủ tiền trang trải cho gia đình trong đó có việc học hành  của con cháu!

 

2. Mục tiêu chủ đạo và quan hệ tương hỗ giữa các mục tiêu

Thấy tầm quan trọng của công nghiệp hóa nông nghiệp và cũng là câu nói bất hủ "Phi nông bất ổn" của danh nhân Lê Quý Đôn, đã bắt đầu có nhiều dự án đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn và đào tạo để người nông dân chuyển hóa thành công nhân nông nghiệp. Khi đã có nhiều dự án thì việc cần làm là xác định cho được mục tiêu chủ đạo, làm sao để mục tiêu đó tác động tích cực đến những mục tiêu của các dự án khác. Dù mục tiêu của những dự án có thể khác nhau nhưng theo chúng tôi mục tiêu chủ đạo nếu được hoàn thành phải là nâng cao thu nhập của người nông dân trên cơ sở xác định đúng cơ cấu sản xuất nói chung, cơ cấu cây trồng, cơ cấu vật nuôi nói riêng để tăng năng suất và chất lượng các nông sản chiến lược, hạ giá thành sản xuất để từ đó nâng cao thu nhập cho người nông đân. Khi tiền đề ấy được xác lập thì những mục tiêu của các dự án khác sẽ nhận được những tác động tích cực và có những tác động tương hỗ nhất định vào mục tiêu chủ đạo.

Cái "cần câu" và "con cá" chúng ta vẫn thường nói chính ở ở chỗ đó! Đời sống chưa được cải thiện, thu nhập bằng tiền chưa tăng lên, con cháu chưa có những bộ quần áo chống rét, nỗi lo về những trận lũ kinh hoàng đang còn rình rập thì tác dụng của nhà văn hóa cũng hạn chế, các máy tính đắt tiền được nối mạng cũng chẳng ai dùng ngoài chức năng "một máy đánh chữ". (Trong dự án "Xây dựng mô hình phát triển bền vững trên cồn cát hoang hóa ven biển"ở Hà Tĩnh số tiền viện trợ của tổ chức quốc tế không lớn nhưng nông dân đã tự  tìm ra những "cần câu mới" rất đa dạng thông qua việc đầu tư vào những khâu sản xuất mũi nhọn bằng những đồng vốn của chính họ để tái sản xuất mở rộng, để nâng cao độ phì nhiêu thực tế của đất trồng trọt nhằm nâng cao năng suất và chất lượng các nông sản chiến lược)

Đề cập tới mục tiêu chủ đạo, thiết tưởng cũng cần nói đến "khái niệm" và "nội hàm" tương ứng. Thật vậy, khi nói về tính tất yếu khách quan của việc tích tụ ruộng đất, đâu có phải là để nông dân nhường quyền sử dụng đất cho những người giàu có để họ trở thành "người ly nông" mà trái lại, họ càng gắn bó với nghề nhưng với một quy trình sản xuất tiến bộ hơn, thu nhập cao hơn với vị thế mới là  thành viên của một "hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới" hoặc cao hơn, phải là những cổ đông của  "tập đoàn công - nông nghiệp khép kín" như một số doanh nhân nước ngoài đã đề xuất, khi luật đất đai có những thay đổi cơ bản, đứng hàng đầu là những chỉ tiêu về hạn điền.

 

3. Tổ chức thực hiện, vai trò tư lệnh và vị trí của những tham mưu

          Khi có chủ trương đúng, khi mục tiêu chủ đạo được xác định rõ ràng nhưng không quan tâm đến vấn đề tổ chức thực hiện bao gồm bộ máy, nhân sự và phương tiện cùng sự phối hợp đồng bộ giữa những tổ chức có liên quan thì kết quả cũng rất hạn chế, thậm chỉ không loại trừ cả thất bại. Có thể dẫn chứng sinh động về trách nhiệm chưa được công bố  rõ ràng, đang gây bức xúc cao độ trong nhân dân về sự xuất hiện càng ngày càng nhiều những cái gọi là các "hố tử thần" ở một số thành phố.

Trong tổ chức thực hiện , nên chăng đã đến lúc không nên để tồn tại khái niệm "trách nhiệm tập thể "?  Chính vì vậy, vai trò của người tư lệnh dự án có tầm quan trọng đặc biệt. Người tư lệnh dự án phải được giao nhiệm vụ, trách nhiệm và quyền hạn rõ ràng, vô luận có chức vụ cao hay thấp. Dự án phải là sản phẩm của một quyết định sáng suốt sau khi đã có những phản biện giàu trí tuệ và trong quá trình thực hiện cũng cần có sự giám sát thường xuyên để đề xuất những việc mới nẩy sinh để tiếp nhận những phản biện mới có chất lượng.

Trong quá trình thực hiện dự án vai trò của những tham mưu có ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Theo chúng tôi, tham mưu phải là người am hiểu nội dung và mục tiêu của dự án, vừa có tài, vừa có tâm, vô luận có hay chưa có, thậm chí sẽ không bao giờ có những học vị, học hàm. Nếu ý kiến tham mưu có tầm quan trọng đặc biệt thì việc tranh thủ ý kiến tham mưu theo đơn tuyến có giá trị không kém tác dụng của tham mưu theo tổ chức. Chính vì vậy một số nơi đã cho ra đời những tổ chức tham mưu bao gồm những cán bộ đã nghỉ hưu cũng như đang làm việc nhưng không giữ một chức vụ nào. (Suy nghĩ này xuất hiện khi thấy một thầy giáo về hưu trồng chè trong vườn nhà ở đất phù sa trung tính cho chất lượng trà rất thấp nên đã đem bổ sung đất chua giàu nhôm lấy từ vùng đồi trung du. Người thầy giáo này đã gợi ý cho chúng tôi một đề xuất phát triển chè trên đất giàu nhôm kết hơp với thay đổi công nghệ chế biến để chè Việt Nam không những chỉ là một chất giải khát mà còn là một dược liệu chống ôxyhóa tế bào, hạn chế ung thư có thương hiệu nổi tiếng trên thị trường thế giới. Chúng tôi tỏ lòng khâm phục chị Nguyễn Thị Hương, vốn là một công nhân xuất khẩu lao động sang Đài Loan nay đã trở thành một giám đốc công ty sản xuất chè Ô long ở Thái Nguyên với thiết bị tiền tiến chẳng kém gì công nghệ Ô long ở chính quốc.)

 

Tất nhiên nói công nghiệp hóa nông nghiệp, nói đến "tam nông" như đã ghi trong Nghị quyết của Đảng về nông nghiệp, nông dân và nông thôn còn nhiều vấn đề quan trọng khác. Trong bài này, xin mạo muội nêu lên một số ý kiến xem như những điều kiện cần phải có, trước khi bàn đến những việc khác.

Tác giả bài viết: GS Nguyễn Vy

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

 VIDEO CLIP

 BẢN ĐỒ HÀ TĨNH

 Thư viện hình ảnh

  • Thường trực Tỉnh ủy làm việc với LHH Việt Nam

 Hỗ trợ trực tuyến

Liên Hiệp Hội

Name: Thái Sơn

 Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 5


Hôm nayHôm nay : 244

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 17212

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 1086131